O clan dos Wakati, da tribo dos
Kimba, do país Lomba, aos pés das montañas de Katanou, lonxe do mar, na terra
enxoita, ventada, reseca como mosaico de
ermas teselas, na quente e poeirenta
sabana, a do horizonte infindo e ermo, no corazón de África.
Nós,
dende aquí -o país da auga-, recreamos hoxe este encontro onde teñen cabida
homes, mulleres e nenos, ao redor do noso invitado e autor de “Palabras de auga”, Marcos Calveiro; a quen xa coñecimos como narrador das andainas
daquel protagonista adolescente co pintor Van Gogh, en “O pintor do sombreiro de malvas”, que seguimos compracidos o curso
pasado neste Club de Lectura.
Achegámonos,
compartimos e botamos unha ollada a esa tan lonxana como próxima África para
coñecela e pois entendela. Trazamos un círculo e fincamos unha lanza…
FICHA DE LECTURA: PALABRAS DE AUGA
MARCOS CALVEIRO
.jpg)
TÍTULO: Palabras de auga AUTOR: Marcos Calveiro
ILUSTRACIÓNS: Ramón Trigo
LUGAR DE PUBLICACIÓN: Vigo
EDITORIAL: Edicións Xerais de
Galicia
COLECCIÓN: Merlín
ANO DE PUBLICACIÓN: 2012
PREMIOS: XXVII Premio Merlín 2012
de literatura infantil
SOBRE O AUTOR:
Marcos Calveiro (Vilagarcía, 1968) é avogado e escritor. Deuse a coñecer
como narrador coas novelas xuvenís Sari, soñador de mares (2006) e Rinocerontes e quimeras (2007). Recibiu
numerosos premios de literatura infantil e xuvenil como o Premio Ala Delta 2007
e o Premio White Ravens 2008 por O
carteiro de Bagdad; o Premio Lazarillo e o Premio Fervenzas Literarias por O pintor do sombreiro de malvas (Xerais,10); o Raíña Lupa por Centauros do
norte (2011) e o Premio Merlín por Palabras
de auga (Xerais,12).
SOBRE O ILUSTRADOR:
.jpg)
Ramón Trigo (Vigo, 1965) tivo unha formación artística autodidacta.
Aos 18 anos publica os seus primeiros traballos como ilustrador e autor de
banda deseñada en periódicos e publicacións galegas. En 1986 realiza as súas
primeiras ilustracións para libros. Dende entón alterna a súa actividade como
ilustrador e autor de banda deseñada coa pintura e a escultura. Entre outros
premios acadou o Premio Internacional de Álbum Ilustrado Ciudad de Alicante
2005 polo libro Casa vacía. Ilustrou
libros como Santos e defuntos (2002), de Gonzalo Navaza, O pintor do sombreiro de malvas (2011) e
Palabras de auga (2012), de Marcos
Calveiro.
ARGUMENTO:
O xamán
Mkebe ordenou a todos os membros do clan dos Wakati da tribo dos Kimba que
abandonasen o país Lomba coa esperanza de atopar unha terra mellor con auga
abondosa. Dende entón, homes e mulleres camiñan, baixo un sol abrasador, a
sabana poeirenta sen saber que lles pode deparar o futuro. Amadou aprenderá da
súa nai a colleitar o alimento agochado nos formigueiros, mais tamén, como
afouto guerreiro, haberá de se enfrontar axiña cos perigos da caza e da procura
de Numba, o seu irmán maior, desaparecido no campamento dos nenos soldado.
Palabras de auga é unha viaxe cara ao interior do continente africano e da súa
cultura, mais tamén un camiño iniciático cara á madurez. Un relato emocionante,
cativador e conmovedor. (Reseña do editor).
COMENTARIO:
Un libro que nos transporta á África máis
profunda, a esoutra realidade á que tan doadamente lle damos as costas, a un
lugar calquera de esa inmensidade continental onde o sufrimento é continuo e a
busca de alimentos a única opción de supervivencia. E, de fondo, a dor máis
profunda, o sufrimento de perder un ser querido sen ser a morte quen cause este
sentimento; porque hai moitos xeitos de morrer, ou moitas maneiras de marchar.
E nese fondo, dicimos, está a guerra, a explotación, ese lado do ser humano que
nos achega aos animais para esquecérmonos de sentimentos e corazón. E xunto a
este maremagnum de argumentos, temos un protagonista, Amadou, que debe medrar
aprendendo que o sufrimento da nai é imprescindíbel para protexelo, que o
proteccionismo afastado do pai é un xeito de educación, e que a valentía forma
parte intrínseca do ser humano e revélase cando menos un a agarda. Noutro
plano, asemade, as mulleres como pedra angular da tribo, como mestras caladas e
sufridas, como sustento de futuro.
E aínda que
estamos ante un libro "infantil", ollo!, será necesaria unha lectura
profunda e atenta antes os continuos flashbacks que van artellando a historia.
Unha historia necesaria, sen idade. (Trafegandoronseis. blogspot.com)
.jpg)
ENTREVISTAS:
25-10-12
Mar Mato – FARO DEVIGO
El último libro de Marcos Calveiro (Vilagarcía, 1968), Palabras de
auga -Premio Merlín 2012- habla de la lucha por la vida en África, de la
importancia del tótem y de los niños soldados. Un niño más su padre recorren la
sabana con el resto de la familia y el clan en busca de agua. Van a la procura
de la vida, sin saber que se dirigen a una mentira, a un gran secreto que,
aunque doloroso, curará. Podría tratarse de una mentira piadosa, pero el autor
solicita borrar cualquier conexión con esa expresión. "Eu fago defensa da mentira. Non ten porqué
ser mala porque mostra unha capacidade de imaxinación e de risco. Hai delitos
peores. Hai un gran segredo entre os protagonistas que se agocha e non se conta".
Calveiro resalta que el niño Amadou, el protagonista, vive en un mundo
muy dramático, "que lles pode servir
de referenza ós nenos de aquí que se atopan nun mundo privilexiado, en xeral.
Eu falo dunha realidade diferente, onde a escala de valores tamén é
diferente".
Aunque dirigido a un público infantil y juvenil, la obra no supone un
cuento fácil ni de hadas. A lo largo de sus 147 páginas -en las que se incluyen
ilustraciones realizadas y pensadas para la historia a cargo de Ramón Trigo-
retrata las penurias que caen en la tribu de Amadou como la falta de agua,
alimento y de una tierra donde asentarse de forma permanente, así como la
desaparición de un hermano.
"Non me gusta a literatura
que recrea un mundo feliz que non ten nada que ver co real", señalaba
ayer el autor, quien reconocía la existencia de algunas escenas dramáticas y
tensas. El deseo del escritor ahora es llevar la presentación de su libro a los
centros escolares. No olvidó destacar la labor del ilustrador Ramón Trigo: "Fixo unhas ilustracións espectaculares, con
moita forza e moi simbólicas".
ANA Baena. aTLÁNTICO DIARIO.
VIGO - 27-10-2012
Como a meirande parte da súa
producción, “Palabras de auga” aborda
un tema duro, pese a estar dirixida aos máis pequenos. “Non se pode enganar os nenos e menos coa que está a caer en España;
teñen que coñecer situacións dramáticas; os meus fillos ven tódolos días o
telexornal; aínda que si recoñezo que eu tamén os teño superprotexidos”.
A inspiración da súa historia foi precisamente unha nova aparecida nun xornal:
No Arxel as mulleres procuraban nos formigueiros os grans que recollen as
formigas co que facer pan para os fillos: “Pareceume
unha imaxe brutal da condición humana e pensei que esa realidade ben merecía
unha novela”. Pese o seu compromiso social, Calveiro rexeita calquera
finalidade de concienciación: “Eu fago
literatura, non libros de formación para a cidadanía; aí acaba o meu traballo,
outra cousa é que un orientador prepare
unha unidade didáctica co libro”.
Unha historia sangrante sobre a loita pola supervivencia no continente
africano, pero que remata cun final aberto: “É un raio de esperanza, aínda que en calquera momento poden volver onde
estaban”, apunta o autor.
MÚSICA:
-CHICO CÉSAR: “Mama África”. Cantante
brasileiro de orixe africana. *
-MIRIAM MAKEBA: “África”. Cantante sudafricana.
-CESÁRIA ÉVORA: “Petit pays”. Cantante de Cabo
Verde.
-YOUSSOU N’DOUR:
“7 seconds” (con Neneh Cherry). Cantante
senegalés.
-ISMAËL LÔ: “Jammu África”. Cantante
senegalés. *
-SALIF KEITA: “África.” Cantante de Malí.
-SOUAD MASSI: “Raoui” (O contacontos). Cantante
alxeriana.
-TIKEN JAH FAKOLY:
Plus rien ne m’etonne (Xa nada me asombra). *
Cantante de reggae de Costa de Marfil. Denuncia moitas das inxustizas sociais como
a discriminación e a pobreza. Tamén fala das falsas promesas que fan
os políticos.
CUESTIÓNS:
1-Tema (2 liñas)
2-Argumento (10-15 liñas)
3-Caracterización dos personaxes
principais: Amadou, Suki, Numba, Jala, Ngugi. Mkebe o xefe da tribo como é? En que se basea
para chegar ás súas conclusións? TeN razón e di a verdade sempre?
4-Cres que o entorno é
protagonista? Como é a paisaxe? Que
relación teñen os personaxes co seu medio?
5-Que é a gran formiga negra sungusungu?
Como explicas a actitude de Numba?
6-En cantos días transcorre a acción? Todo o que narra o autor
acontece en presente?
7-Que tarefas fan os homes, as mulleres, os nenos? Que papel
ten cada un deles neste grupo humano? Ten
similitude coa nosa sociedade?
8-Explica e reflexiona sobre as pasaxes onde se relate a
dificultade para alimentarse.
9-Que é o que máis te sorprendeu desta historia? Que aprendiches?
10-Como valoras as súas crenzas? Son moi diferentes ás
nosas?
11-Que significado ten o título?
12-Conclusión e valoración persoal.
CITAS:
“Mkebe resolveu que as palabras tiña que combatelas coas mesmas armas,
con palabras”.
“As mulleres non teñen voz nas decisións, están mudas. E pese a iso e ao
que todos pensan, son as mulleres os verdadeiros alicerces do clan”.
“Un home xamais debe
vagar lonxe de onde agroma o seu millo”.
